پس از موفقيت در فرايند انتخاب مشاور و پيش از شروع پروژه، لازم است از نظر حقوقي بين طرفين قرارداد اجراي پروژه منعقد شود. اين قرارداد، مبنايي را براي همکاري بين طرفين قرارداد فراهم ميآورد و نيازها، انتظارات و منافع طرفين قرارداد و روشهاي احتمالي تغيير يا اصلاح آنها در طول زمان قرارداد را ارائه ميکند.
قرارداد مشاوره يک سند رسمي است و در نتيجه بايد با قوانين و مقررات جاري کشور کشور هماهنگي کامل داشته باشد. بههمين دليل توصيه ميشود قراردادهاي مشاوره پيش از رسميت بخشي و امضا توسط طرفين، توسط مشاوران حقوقي مجرب طرفين که ترجيحا داراي تخصص در زمينهي قراردادهاي مشاوره باشند، بازبيني، اصلاح و تأييد شود.
قرارداد مشاوره علاوه بر کاربرد حقوقي، بهعنوان مرجعي براي ايجاد ادراک مشترک از موضوع و محدودهي پروژه ميان مشاور و مشتري بهکار ميرود. در قرارداد پروژه حداقل فعاليتهاي مورد نياز براي اجراي پروژه همراه با محصولات و نتايج کليدي پروژه و زمانبندي انجام فعاليتها مشخص ميشوند. بنابراين توجه به تدقيق کامل انتظارات و تعهدات فني و غيرفني طرفين در قرارداد براي تسهيل روند اجراي پروژه بسيار کليدي است.
يک قرارداد مشاوره شامل بخشهاي زير است:
- طرفين قرارداد (مشتري و مشاور)؛
- محدودهي پروژه (اهداف، شرح کلي و فعاليتهاي لازمالاجرا)؛
- زمان شروع و خاتمه؛
- خروجيها و دستاوردهاي پروژه (گزارشها، مستندات، طرحها، نمودارها و …) که بايد توسط مشاور به مشتري تحويل داده شوند؛
- آوردههاي هر يک از طرفين پروژه؛
- مسئوليتهاي هر يک از طرفين پروژه؛
- شرايط هر يک از طرفين پروژه؛
- هزينههاي پروژه؛
- شرايط و رويهي پرداخت صورتحسابها؛
- مسئوليتهاي حرفهاي طرفين (محرمانگي، تعارض منافع و …)؛
- شرايط کپيرايت؛
- شرايط استفاده از پيمانکاران دست دوم؛
- شرايط و روش بازنگري يا تغيير قرارداد؛
- شرايط فسخ / خاتمهي قرارداد از سوي هر يک از طرفين؛
- روش حل اختلافات؛
- امضاي طرفين و تاريخ.
قراردادهاي مشاوره داراي سه شکل کلي هستند:
الف ـ توافق شفاهي
اين شکل از قرارداد در حالتي که شرايط زير وجود داشته باشند، مناسب است:
- مشتري و مشاور از نظر تجربهي حرفهاي بالغ باشند؛
- مشتري و مشاور يکديگر را بهصورت کامل بشناسند و به همديگر اعتماد کامل داشته باشند؛
- مشتري و مشاور با شرايط کسب و کار يکديگر آشنايي کامل داشته باشند؛
- پروژهي مورد نظر کوتاهمدت يا بسيار ساده باشد.
ب ـ توافقنامه
توافقنامه يک شکل بسيار معمول قراردادهاي مشاوره است. در بسياري کشورها، توافقنامه يک ابزار حقوقي مناسب با جزئيات متناسب با شرايط قراردادهاي مشاوره است. توافقنامه يک سند رسمي است که مشتري براي مشاور ارسال ميکند. اين نامه شامل اعلام پذيرفته شدن پروپوزال مشاور (با تغيير / بدون تغيير) و تعيين نقاط زماني شروع و پايان پروژه است. هر گونه تغييري در پروپوزال مشاور در اين نامه بهصورت دقيق و روشن تشريح ميشود. اين سند توسط مشاور هم بهعنوان تعهد وي به پذيرش شرايط انجام پروژه امضا ميشود و سپس يک نسخه از اين سند در اختيار هر يک از طرفين قرار ميگيرد.
ج ـ قرارداد مکتوب
قرارداد مکتوب مشاوره يک سند کاملا رسمي است که عموما توسط يک مرجع حقوقي تهيه ميشود. قرارداد مکتوب عموما وقتي استفاده ميشود که مشتري بخشي از يک سيستم بروکراتيک (مثلا دولت يا بنگاههاي چندمليتي) باشد و يا يکي از شرايط زير وجود داشته باشد:
- پروژهي مورد نظر پروژهي بسيار بزرگ يا پيچيده باشد؛
- هزينهي انجام پروژه بسيار زياد باشد؛
- شرايط مالي يا غيرمالي طرفين بسيار گسترده باشند.
بدون توجه به نوع قرارداد مورد استفاده، قرارداد مشاوره بايد شرايط انجام پروژه و همچنين شرايط فسخ يا اصلاح قرارداد را در بر داشته باشد.
بخش مالي قرارداد
يکي از مهمترين بخشهاي قراردادهاي مشاوره، بخش مالي است که عموما حساسيتهاي زيادي را در طرفين قرارداد مشاوره برميانگيزد. در اين بخش حقالزحمه ي مشاور براي انجام پروژه مشاوره و روش پرداخت آن بهصورت دقيق تعيين ميشود. بخش مالي قرارداد شامل زيربخشهاي زير است:
- هزينهي کلي انجام پروژه؛
- تعهدات و شرايط مالي خاص طرفين قرارداد (از جمله شامل: مبلغ و روش ارائهي ضمانتنامهي حسن انجام کار توسط مشاور)؛
- روش پرداخت (مبلغ پيشپرداخت، مبلغ پرداختي پس از پايان هر فاز از پروژه، مبلغ حسن انجام کار مشاور.)
- روش محاسبه و دريافت جرايم تأخير از سوي طرفين؛
- شيوه و مسئوليت پرداخت کسورات قانوني (شامل: بيمه، ماليات و ماليات ارزش افزوده) مرتبط با موضوع قرارداد.
چه کارفرما هستید و چه مشاور مدیریت، آگاهی از ساختار قرارداد و اصول عقد قراردادهای مشاورهی مدیریت میتواند برای شما مفید باشد.
پ.ن. این متن براساس تحقیقات و تجارب یک مشاور مدیریت بهنگارش درآمده و هیچگونه ادعایی از زاویهی دید حقوقی در مورد موضوع قراردادهای مشاورهی مدیریت ندارد.
