خدايا!
«دعاي عاشقانات را مگر مقبل نميداني …»
(شعر از احمد عزيزي)
پ.ن. امروز عرفه است و من باز دستام کوتاه از فيض دعاي عرفهي عشق هميشگيام اباعبدالله (ع). ولي شماها ـ شمايي که مثل من نيستيد ـ وقتي اون بالا بالاها رسيديد، آدمهاي پاگير اين دنياي خاکي مثل من را از ياد نبريد …
خدايا! اشکهايام را نگه داشتهام براي درگاه تو؛ که خودت گفتي چشمانِ ترِ من، کليد گشودن در رحمت تو است …
خدايا!
«خسته و شکسته، گوشهاي نشستهام
يک نگاه تو بس است …»
(شعر از سهيل محمودي)
و همانا بدان كه خداوندى كه خزاين آسمانها و زمين به دست اوست تو را رخصت دعا داده و خود اجابت آن را بر عهده گرفته است و از تو خواسته كه از او بخواهى تا عطايات كند و از او آمرزش طلبى تا بيامرزدت و ميان تو و خود هيچكس را حجاب قرار نداده و تو را به كسى وانگذاشت كه در نزد او شفاعتات كند و اگر مرتكب گناهى شدى از توبهات باز نداشت و در كيفرت شتاب نكرد. و چون بازگشتى سرزنشات ننمود و در آن زمان كه در خور رسوايى بودى رسوايت نساخت و در قبول توبه بر تو سخت نگرفت و به سبب گناهى كه از تو سرزده به تنگنايات نيفكند و از رحمت خود نوميدت نساخت. بلكه روى گردانيدن تو را از گناه حسنه شمرد و گناه تو را يك بار كيفر دهد و كار نيكات را ده بار جزا دهد. و باب توبه را به رويات بگشود. چون نداياش دهى آوازت را ميشنود و اگر براياش سخن گويى آن را مىداند. پس حاجت به نزد او ببر و راز دل در نزد او بگشاى و غم خود به نزد او شكوه نماى و از او چارهي غمهايات را بخواه و در كارهايات از او يارى بجوى و از خزاين رحمت او چيزى بطلب كه جز او را توان عطاى آن نباشد چون افزونى در عمر و سلامت در جسم و گشايش در روزى.
پس قرارداد كليدهاى خزاين خود را در دستان تو نهاده است به آن رخصتی که به تو در خواستن از خودش داده تا هرگاه خواستی درهاى نعمتاش را به دعا بگشايى و ريزش باران رحمتاش را طلب كنى. اگر تو را دير اجابت فرمود نوميد مشو . زيرا عطاى او بسته به قدر نيت باشد. چه بسا در اجابت تأخير روا دارد تا پاداش سؤا كننده بزرگتر و عطاى آرزومند افزونتر گردد . چه بسا چيزى را خواستهاى و تو را ندادهاند ولى بهتر از آن را در اين جهان يا در آن جهان به تو دهند يا صلاح تو در آن بوده كه آن را از تو دريغ دارند. چه بسا چيزى از خداوند طلبى كه اگر ارزانيات دارد تباهى دين تو را سبب شود. پس همواره از خداوند چيزى بخواه كه نيكى آن برايات برجاى ماند و رنج و مشقت آن از تو دور باشد. نه مال براى تو باقى ماند و نه تو براى مال باقى ماني …
بخشی از نامه 31 نهج البلاغه
پ.ن. چند وقتي بود نوشتن حکمتها را متوقف کرده بودم. امشب اين متن را جايي ديدم و اينقدر آرام شدم که با خودم گفتم حتما بايد اينجا هم بگذارماش …
خدايا! حسابي هواي من را داشته باش تا نکند حتي براي يک لحظه، سياهي ترديد جاي نورِ ايمانِ به تو را در دل من بگيرد …
نوشتهي: جف استيبل / ترجمهي: علي نعمتي شهاب
چرا شاد نيستيم؟ از نظر لغوي ريشه کلمه شادي در زبان انگليسي، کلمه ايسلندي happ است که به معني خوششانسي يا شانس است. اما آيا ريشهي شاد نبودن ما نيز در تصادفي بودن شادي است؟
دالايي لاما ـ بهعنوان مردي شاد و زيرک ـ در کتاب خود “هنر شاد بودن: مرجعي براي زندگي” ميگويد که شادي تنها با تمرين دادن ذهن حاصل ميشود. خوب پس اين هم يک فهرستِ تمرينِ پيشنهادي براي شاد بودن:
طنز و کاريکاتور، خيلي وقتها بهترين زبان براي بيان موضوعاتي هستند که اگر جدي گفته شوند؛ نه تنها تأثيري ندارند، بلکه ممکن است جنجال و دعوا و دلخوري پيش بيايد. طنز چون اساساش بر تلنگر زدن بر آدمها در عين جدي نبودن است، بهترين سلاح براي مبارزه با کژيها و زشتيها در هر حوزهاي زندگي بشر است.
مدتها است قصد دارم که به بهانهاي وبلاگ Geek and Poke را معرفي کنم. گيک اند پوک، کاريکاتوريستي است که کاملا بر روي صنعت آيتي و حاشيههاياش ـ بهويژه آنچه در پروژههاي برنامهنويسي و مشاوره ميگذرد ـ متمرکز است. هر کاريکاتور جديد گيک اند پوک به باور من، کشف جديدي در زمينهي اشکالات کارهايي است که ما فعالان صنعت آيتي انجام ميدهيم و بسياريشان را هم خودمان ميدانيم و به روي مبارک نميآوريم! شايد اين طوري با افشاي اين اشکالات، ما ديگر مجبور شويم که آنها را برطرف کنيم.
نکتهي جالب در مورد کارهاي گيک اند پوک، شباهت عجيب آنها به فضاي کاري ما ايرانيها است، و اينکه اين اشکالات در فضاي کاري حرفهاي و بسيار پيشرفتهتر غرب نسبت به ايران وجود دارند؛ آدم را اميدوار ميکند که خيلي هم در اين حوزهها عقب نيستيم (خودتحويلگيري از نوع ايراني) و شايد اگر بخواهيم، بتوانيم در حوزههايي خاص در کار توسعهي سيستم و مشاوره محصولات قابل قبولي در سطح جهاني نيز عرضه کنيم (حالا اگر آخرش معلوم نشود که خود اين کاريکاتوريست ايراني است!) چيز ديگري هم در کارهاي اين کاريکاتوريست براي من جالب است و آن، تسلط او به واژههاي کليدي و اصطلاحات دنياي فناوري اطلاعات است.
بهانهي معرفي گيک اند پوک، کاريکاتور امروزش بود و بهويژه، نتيجهگيري اخلاقياش. ببينيد و از آن جملهي آخرش لذت ببريد که وصف حال نه فقط ما آيتي کاران که کل کشور ما است: The Fools With The Tools Make The Rules!
مشاورهي مديريت از آن حوزههاي کاري است که به دليل اسم بسيار جذاب و با پرستيژش در ايران حسابي طرفدار پيدا کرده است و دارد روز به روز بر تعداد فعالاناش افزوده ميشود؛ بدون اينکه کسي بداند ترمِ مشاورهي مديريت دقيقا در سطح بينالمللي براي چه کارهايي به کار ميرود. چند وقت پيش که بنابر يک توفيق اجباري (!) کتاب فرهنگ جيبي استراتژي نوشتهي تيم هيندل و با ترجمهي استاد بسيار بسيار عزيز و نازنينام دکتر سهراب خليلي شوريني مطالعه ميکردم، ديدم که هيندل به خوبي اينکه مشاورهي مديريت چيست را تشريح کرده است. بد نديدم که اين بخش را از کتاب هيندل اينجا بياورم تا شايد از اين به بعد در به کار بردن اصطلاح مشاورهي مديريت و عنوان مشاور مديريت براي خودمان کمي احتياط کنيم. اين هم برگي از اين نوشته:
“رسم بر اين بوده است که شرکتهايي که ايدههاي قابل توجه استراتژيک نداشتهاند از افراد خارج از شرکت کمک ميگرفتهاند. اين افراد خارج از شرکت معمولا از ردههاي مختلف مشاوران مديريتاند. در واقع بخش عظيمي از اين کسب و کار که امروز صنعت بزرگي شده است در دوران رشد شتابان برنامهريزي استراتژيک در دهه 1960 ساخته شد. زماني مجله بيزينيس ويک نوشت که برنامهريزي استراتژيک “يک ميني صنعت از مغزهاي متفکر مشاور تشکيل داد” با اين باور که “هر شرکتي ميتواند يک استراتژي انتخاب کند که به راحتي آن را به قلههاي موفقيت برساند. تنها به اين شرط که درست فکر کند.”
چند شرکت مشاور مشهور استراتژي در بوستون بودند، جايي که ميتوانستند ارتباط نزديکي با هاروارد داشته باشند. هاروارد دانشگاهي است که منبع بسياري از هوشمندانهترين (واقبل فروشترين) ايدهها درباره استراتژي شرکتها بوده و همچنان هست. مشاوران بهعنوان واسطه، ايدههايي را که از دانشگاهها بيرون ميآمد براي شرکتها تفسير ميکردند و شرح و بسط ميداند. آنها البته ايدههاي خودشان را هم ترويج ميکردند. مثلا در دهه 1960، مککينزي و تعدادي شرکتهاي ديگر مفهوم مديريت ماترسي را در مجامع صنعتي ترويج و تبليغ کردند.
حرفه مشاوره مديريت بسيار موفق بوده به طوري که کمتر کسب و کاري خارج از تکنولوژي پيشرفته توانسته چنين رشدي داشته باشد. در حرفه مشاوره مديريت رشد ساليانه 20 تا 30 درصد غيرمعمولي نبوده است. با اين وجود مشاوره مديريت يک صنعت نوپا نيست. در سالهاي نخستين، کسب و کار بر پايه تکنولوژي نبود که چنين رشدي را بتوان از آن انتظار داشت. شرکتهايي چون آرتور. دي. ليتل ميتوانند سابقه خود را به قرن نوزدهم برسانند. مککنزي و بوز آلن هميلتون کار مشاورهاي را از سالهاي نخستين قرن بيستم آغاز کردند. بنابراين چه چيز باعث رونق بيسابقه آنها در دهه ياد شده گرديد؟
نخست بايد به خاطر داشت که اصطلاح “مشاوره مديريت” چندين رشته را شامل ميشود. اگر چه برخي از شرکتها به سرعت رشد کردهاند، ليکن بقيه رشدي در حد يک کسب و کار رشد يافته را تجربه کردهاند. اين کسب و کار را ميتوان با اغماض به پنج رشته زير تقسيمبندي کرد:
در 1980 سه بخش عمده کسب و کار مشاوره (سه مورد اول ذکر شده در بالا)، 80 درصد درآمد اين کسب و کار را تشکيل ميداد؛ در 1990 اين مبلغ به 60 درصد کاهش يافت و امروز احتمالا به پايينتر از 50 درصد رسيده است.
در دهه 1990، حوزه بسيار داغ به تکنولوژي اطلاعات (IT) تعلق داشت. تقريبا اين عامل يک تنه کسب و کار را به اوج غير قابل باوري رساند. در بعضي سالها درآمد انگلستان از مشاوره IT، 50 درصد افزايش يافت؛ در حالي که درآمد ساير رشتههاي مشاوره به ندرت از يک رقمي تجاوز کرد. بين مشاوره استراتژي و مشاوره ITدر شرکتها معمولا ارتباطي وجود ندارد. مطالعهاي در سال 2001 نشان داد که بيش از سه چهارم نمونه مؤسسات بزرگ جهاني از مشاوران سنتي استراتژي خود براي مسايل مربوط به IT استفاده نکرده بودند.
از راه رسيدن اينترنت و ترس پايان قرن از ويروس هزاره، برنامهريزي کامپيوترها به نحوي که فقط دو رقم آخر هر سال را ميتوانستند بخوانند، موجب رونق مشاوره IT گرديد. ويروس هزاره به اين معنا بود که کامپيوترها سال 2000 را ممکن بود با سال 1900 اشتباه کنند. در نتيجه بازنشستهاي که قرار بود مستمرياش از سال 2000 شروع شود مطابق کامپيوتر بايد صد سال ديگر صبر ميکرد. در عمل اما مستمريبگيران اين همه در انتظار نماندند. يا اين ويروس وهمي بيش نبود يا مشاوران در از بين بردن آن کارشان را به خوبي انجام دادند.
اين شرايط بازار، متخصصان IT را فراتر از همه مشاوران قرار داد. شرکت مشاور اندرسون که در سال 2001 ناماش را به Accenture تغيير داد، با درآمدي حدود ده ميليون دلار در سال به بزرگترين شرکت مشاور مديريت جهان تبديل شد. اين شرکت دست کم 50 درصد درآمدش از مشاوره سيستمهاي اطلاعات است و بسي کمتر از 50 درصد آن مربوط به مشاوره خالص استراتژي است، اگر چه خط فاصل ميان اين دو روز به روز نامشخصتر مي شود. امروز به ندرت کار استراتژياي وجود دارد که ارتباطي با IT نداشته باشد.
مشهورترين مشاوران استراتژيک، مثل مککينزي و گروه مشاوران بوستون، از رونق سابق افتادهاند. ليکن حتي آنها هم نتوانستهاند کسب و کار IT را کاملا ناديده بگيرند، اگر چه به روشني اعلام کردهاند که اين حوزه را حوزه پررونق و پردوامي براي کار مشاوره نميدانند.”
فرهنگ جيبي استراتژي؛ تيم هندل؛ ترجمه: دکتر سهراب خليلي شوريني؛ انتشارات انديشههاي گوهربار؛ چاپ اول؛ تهران: 1386؛ صص 24-21
پ.ن.1. اين متن کمي طولاني اما بسيار جالب و مهم بود.
پ.ن.2. خوب اين روزها انتخاب و نوشتن بريدههايي از کتابهاي رمان و داستان و شعر در وبلاگهاي مختلفي در سطح اينترنت و البته گودر، به خوبي جا افتاده و طرفداران کمي هم ندارد. با اين حال من نديدم کسي به اين فکر باشد که ميشود اين کار را در مورد کتابهاي مديريت و آيتي هم انجام داد. عميقا معتقدم که بريدهاي از يک متنِ عالي، گاهي آنقدر ارزشمند است که ميتواند جاي خواندن يک کتاب حجيم را بگيرد. بنابراين از اين پس هر از چند گاهي به سراغ برگي از يک نوشته در حوزههاي مورد علاقهي خودم در زمينههاي مختلفِ مشاورهي مديريت، علم مديريت و مديريت آيتي خواهم رفت.
پ.ن.3. کتابي که برگي از آن را اينجا خوانديد، کتاب بسيار جذاب و پرمحتوايي است که مطالعهاش را به تمام علاقهمندان مباحث مديريت استراتژيک توصيه ميکنم.
خدايا اينقدر درگير غر زدن بر سر ندادههايات هستيم که شکر دادههايات را فراموش کردهايم. با اين حال … تو ما را درياب!
خدايا اگر من اندکي صبر که تو از من ميخواهي ندارم، تو که مهر بيپاياني که من از تو ميخواهم را داري!
