در مورد تفكر طراحي و اهميت آن پيش از اين چند باري نوشتهام. (+) چند روز قبل فرصتي دست داد تا در جمعي از دوستان هنرمند و خلاق، اين موضوع جديد و جذاب را بهشكلي منظمتر و كاربردي ارائه كنم. بهنظرم رسيد با توجه به عدم وجود منابع قابل توجهي در اين زمينه، گذاشتن اسلايدهاي اين سخنراني در گزارهها ميتواند مفيد باشد. فايل اين ارائه را ميتوانيد از اينجا دانلود كنيد.
اميدوارم مباحثي كه در اين ارائه مطرح شده، براي نشان دادن يك راه جديد تفكر خلاق به شما مفيد باشد.
متأسفانه يا خوشبختانه در ايران “هنر” يكي از حوزههايي است كه با “پول” يكجا جمع نميشوند؛ مگر اينكه پاي محصولي عامهپسند و بازاري وسط ماجرا باشد. همين سينمايمان را ببينيد و پرفروشترين فيلمهاي سالهاي اخيرش. اما هر از گاهي استثناهايي هم مثل “جدايي نادر از سيمين” پيش ميآيد كه البته براي آنها هم بهانههايي تراشيده ميشود. بهانههايي مثل تأثير مسائل سياسي، مثل فصل اكران، مثل داشتن يك “فيلم رقيب” با آن كارگردان مشهورش و هزار نكتهي باريكتر از موي ديگر. در اين ميان اما همهي ما فراموش ميكنيم كه “هنر” هم پيش از هر چيز “شغل” هنرمند است: هنر با وجود تمام ارزشهاي روحاني و معنويش، داراي ارزش مادي نيز هست. اين نكتهاي است كه متأسفانه در كشور ما فراموش شده و نتيجهش هم شده اين بازار آشفتهي هنري كه در آن هر محصول هنري مزخرفي به اسم “هنر براي هنر” به خورد مخاطبين داده ميشود و از آن سو، هميشه هم در حال شنيدن گلايههاي هنرمندان كشور ـ اعم از بزرگ و كوچك و پير و جوان ـ از “عدم توجه مسئولين” هستيم.
در تمامي اين سالها بهعنوان يك بيزينسخواندهي علاقهمند هنر براي من اين علامت سؤال وجود داشته كه چرا هنرمندان خوب كشور ما با اين همه استعداد و ذوق و قريحهي عالي ـ كه من اعتراف ميكنم حسرت نداشتنشان را ميخورم ـ به سادهترين اصول كسب و كار هم در توليد و ارائهي آثارشان فكر نميكنند. البته وضع هنرهاي پرمخاطبي مثل سينما و موسيقي در اين ميان بهتر است و عمق فاجعه را بايد در هنرهاي اصيلي مثل تئاتر و هنرهاي تجسمي ديد. همين است كه بسيار خوشحال و در عين حال شگفتزده ميشوم وقتي ميبينم هنرمند بزرگي مثل اصغر فرهادي عزيز، در عين داشتن استعداد هنري والا، چقدر خوب به رعايت اصول “كسب و كار” در ساخت فيلمهايش توجه ميكند (فقط و فقط به كارهاي آقاي فرهادي روي “برندينگ” خودش و فيلمهايش توجه كنيد!)
رضا بهرامي دوست بسيار نازنين من، هنرمند و فيلمساز است. يكي از ويژگيهاي دوستداشتني رضا براي من اين است كه در عين هنرمند بودن، اهميت جملهي معروف “بيزينس ايز بيزينس” را در حوزهي هنر كاملا درك كرده است. 😉 بر همين اساس رضا مجموعه كارگاههايي را با عنوان “كارگاه هنر حرفهاي” براي هنرمندان طراحي كرده است تا به آنها ياد بدهد هنر حرفهاي و كسب و كار هنري چگونه است (ياد كارهاي زمينماندهي كارگاه “كار حرفهاي” خودم افتام!) رضا در كارگاهش مورد موضوع بسيار مهمي با نام “تفكر طراحي (Design Thinking)” صحبت ميكند. حوزهاي از مطالعات هنري كه در دنيا هم عمر چنداني ندارد و جذابيتش اينجاست كه در تمامي مشاغل و براي همهي متخصصين كاربردي است و حرفهاي جديدي براي گفتن دارد (اينجا هم قبلا در مورد تفكر طراحي توضيح دادهام.) من در دو كارگاه مقدماتي اين دوره شركت داشتهام و با وجود اينكه رشتهام و تخصصم چيز ديگري است از كارگاه رضا نكات بسيار زيادي ياد گرفتم (اينجا در مورد آموختههايم از كارگاه اول رضا نوشتم.)
با اين اوصاف ديگر حرفي باقي نميماند جز اينكه قابل توجه دوستان هنرمند، پزشك، مهندس و داراي ساير تخصصها:
“این کارگاه در بیست ساعت (پنج جلسه ی چهار ساعته) برگزار میشود و برای برگزاری بهتر و انجام تمرینهای متمرکز، ظرفیت آن پنج نفر است. لطفا برای کسب اطلاعات در زمینه نحوهی برگزاری و ثبتنام و دریافت کاتالوگ کارگاه به این آدرس ایمیل بزنید:
workshop@rezabahrami.com”
براي رضا بهرامي عزيز در راه جديدي كه آغاز كرده آرزوي موفقيت روزافزون را دارم.
تفكر طراحي يكي از جذابترين و جديدترين موضوعاتي است كه در دنياي مديريت و تجارت راه خود را گشوده است. اين شكل تفكر به موضوع طراحي همانند يك فرايند مينگرد و نه يك فعاليت مقطعي و ايستا. تفكر طراحي، خلاقيت را با رويكرد ساختاريافته و متدولوژيك در هم ميآميزد تا نوآوري ايجاد كند. در واقع تفكر طراحي بهدنبال اين است كه به نه فقط هنرمندان بلكه به همهي افرادي كه بهنوعي با موضوع “طراحي” درگيرند (از منِ مشاور كه بايد وضعيت مطلوب سازمان مشتري را طراحي كنم تا شماي مهندس كه بايد فلان كارخانه را طراح كنيد و آن يكي كه بايد مدل پژوهش علمي خود را طراحي كند) ياد بدهد چطور خلاقيت خود را بهصورت سيستماتيك بهكار گيرند تا به طرحهايي شگفتانگيز دست پيدا كنند.
مدتي هست كه با اين موضوع آشنا هستم و روي آن هم براي كمي كار كردهام؛ اما نهچندان حرفهاي. مطالعات من بيشتر براي لذت بردن از مفاهيم زيباي مطرح در ادبيات اين موضوع بوده است. حالا خوشحالم كه دوست هنرمندم رضا بهرامينژاد عزيز بهپشتوانهي تجربهي خودش بهعنوان يك هنرمند جوان قصد دارد كارگاه آموزشي را در اين زمينه برگزار كند.
كارگاه رضا با عنوان “روباه و خارپشت” روز پنجشنبه 18 اسفند ماه از ساعت 15 تا 20 برگزار ميشود. جزئيات ماجرا را در اينجا روي وبلاگ خود رضا ببينيد.
من هم در اين كارگاه حضور دارم. مطمئنم مثل كارگاه ديگر دوست خوبم امير مهراني عزيز، علاوه بر ياد گرفتن چيزهاي جديد با دوستان خوب و جديد ديگري هم آشنا خواهم شد؛ آن هم دوستاني كه احتمالا بيشترشان هنرمند هستند. همين هيجانزدگي من را براي رسيدن روز برگزاري كارگاه بيشتر كرده! خوشحال ميشوم كه اگر از ميان خوانندگان گزارهها هم كسي در كارگاه حضور داشت، با هم بيشتر آشنا شويم و گپ و گفتي داشته باشيم. 🙂
خودم هم سعي ميكنم ضمن نوشتن گزارشي از كارگاه، در آينده در مورد تفكر طراحي و كاربردهايش در مشاورهي مديريت، برايتان مطالبي بنويسم.
تواناييهاي تحليلي همواره اهميت بسياري دارند؛ چه شغل شما به شدت با تكنولوژي در ارتباط باشد و چه بر آن چيزي كه برخي تواناييهاي “نرم” (Soft Skills) مينامند، متمركز باشد. تفكر تحليلي يعني «چطور شما يك مسئله را بدون استفاده از ابزارهاي كمي حل ميكنيد.» تحليل اطمينان يافتن از آن است كه رويكرد شما به حل مسئله و يافتهها و توصيههاي شما داراي پايه و اساسي محكم و قابل دفاع هستند.
ويژگيهاي تفكر تحليلي اثربخش عبارتاند از:
فرضيات خود را دو بار چك كنيد: اشتباه در نتايج نهايي شما ممكن است حتي پيش از آغاز تحليل توسط شما ايجاد شوند؛
مطمئن شويد تيم شما تنوع تخصصها و مهارتهاي مورد نياز را در خود دارد: احتمال بيشتري ميرود كه نقاط كور موجود در ديدگاه تحليلي شما به مسئله، چشمانداز شما را نسبت به مسئله محدود سازند؛
دادهها، اطلاعات و دانشهاي مورد نياز گروه خود را تعريف كنيد: با علم به وجود نااطميناني در پروژه، عناصري را كه خروجيها را بيش از سايرين تحت تأثير قرار ميدهند را مشخص كنيد و تلاش كنيد آنچه را نياز داريد جمعآوري كنيد و به دست بياوريد.
كاربردي و مفيد بودن راهحل را در ذهن داشته باشيد: براي خودتان مشخص كنيد كه آيا ميخواهيد راهحل شما جذاب يا نوآورانه باشد يا اينكه براي پوشش نيازهاي مشتري شما، راهحلي امكانپذير و واقعي باشد.
مواظب باشيد زيبايي رويكردتان شما را كور نكند: هر مسئلهاي لزوما به فرايند ارايه مشاوره مورد علاقه شما نياز ندارد. حتي ممكن است استفاده از اين فرايند براي حل مسئله مفيد نباشد.
اوكام رازور گفته است كه وقتي همه شرايط دو مسئله همانند هم هستند، معمولا سادهترين روش حل مسئله همان بهترين روش است. مشتري شما به دنبال يك پاسخ خوب براساس يك تحليل قابل اطمينان است. تدوين مجموعهاي از راهنماها و فرايندهاي تحليلي ـ بدون توجه به روش ارايه مشاوره شما ـ ارزش بيشتري را براي مشتري شما خواهد آفريد.
لینکدونی گزارهها